De middelvinger? Ouder dan je denkt!

Traditie

Gisteravond was ik rustig aan het rijden toen volgens een andere weggebruiker mijn rijstijl blijkbaar een artistieke interpretatie nodig had. Het commentaar kwam niet in woorden, maar in de vorm van een duidelijk opgestoken middelvinger, gebracht door een klein heerschap met een petje en een groot gevoel voor drama. Blijkbaar had ik een culturele ervaring gekregen zonder dat ik er een ticket voor gekocht had.

Iedereen kent hem, de opgestoken middelvinger. Het is waarschijnlijk het enige gebaar dat wereldwijd begrepen wordt zonder woordenboek, vertaler of wifi. Je hoeft geen Frans, Engels of Chinees te spreken, één vinger volstaat.

Er gaat een mooi verhaal rond dat dit gebaar ontstaan zou zijn tijdens de Honderdjarige Oorlog. Engelse boogschutters zouden hun middelvinger nodig gehad hebben om hun beroemde longbow te spannen. Wanneer ze gevangen werden, hakten de Fransen die vinger eraf zodat ze nooit meer konden schieten. Boogschutters die nog compleet waren, zouden dan trots hun middelvinger opsteken als bewijs dat ze nog inzetbaar waren.

Een prachtig verhaal. Je ziet de pijlen al door de lucht vliegen en de soldaten stoer kijken. Alleen jammer dat historici er nooit enig bewijs voor hebben gevonden. Bovendien werd een longbow meestal met meerdere vingers gespannen, dus als de Fransen echt iets hadden willen verhinderen, hadden ze beter wat grondiger gewerkt.

De waarheid is tegelijk eenvoudiger en grappiger. De middelvinger is gewoon stokoud. De oude Grieken deden het al, ruim 2500 jaar geleden. Toneelspelers maakten het gebaar al op het podium om iemand belachelijk te maken. Zelfs in de tijd van filosofen en redenaars werd er blijkbaar al op een minder verheven manier gediscussieerd.

Ook de Romeinen deden enthousiast mee en gaven het gebaar zelfs een officiële naam; “de schaamteloze vinger”. Ze namen hun beledigingen zo serieus dat ze er zelfs een Latijnse term voor bedachten; digitus impudicus.

Eigenlijk is het een geruststellende gedachte. Terwijl beschavingen kwamen en gingen en rijken opkwamen en weer verdwenen, bleef één ding onveranderd, mensen die elkaar de middelvinger opsteken.

En zo besefte ik gisteren dat die kleine man met zijn petje eigenlijk gewoon een eeuwenoude traditie in ere hield. Sommige mensen verzamelen postzegels, anderen doen aan levende geschiedenis.