Kinderen zijn eigenlijk kleine volwassenen. Of misschien is het andersom en zijn wij het gewoon een beetje verleerd.
Mijn leven speelt zich al jaren af tussen kinderen. In allerlei vormen, op verschillende plekken, in verschillende fases van hun leven. En thuis groeiden er ook nog eens twee mee, een jongen en een meisje, die mij dagelijks lieten zien dat geen enkel boek op kan tegen de praktijk.
Na al die jaren herken ik het inmiddels vrij snel, dat moment waarop een kind iets probeert te zeggen zonder woorden. Het zit in een blik, een beweging, iets kleins dat je makkelijk mist als je te snel kijkt.
Harm was zo’n kind.
Hij was zeven toen ik hem leerde kennen. Een jongen met een lichaam dat niet altijd meewerkte en woorden die hem vaak in de steek lieten. Als iets niet ging zoals hij wilde, trok hij aan de huid op zijn voorhoofd. Hard. Alsof hij de frustratie er letterlijk uit probeerde te trekken.
Het was geen gedrag om te corrigeren. Het was iets dat gehoord wilde worden.
Wat me opviel, was dat er achter zijn blik meer zat dan we hem gaven. Alsof hij ergens al wist wat hij bedoelde, maar de weg naar buiten nog niet gevonden had. Dat gevoel bleef hangen.
We begonnen klein. Een groene knop voor ‘ja’, een rode voor ‘nee’. Meer was het niet.
In het begin gebeurde er weinig. Of eigenlijk: er gebeurde van alles, behalve wat we hoopten. Harm raakte gefrustreerd, greep naar zijn voorhoofd en wij probeerden hem steeds opnieuw te laten zien wat de bedoeling was. Ik hield zijn handen vast, tikte op de knoppen, knikte, schudde mijn hoofd. Rustig, herhalend, zonder haast.
Zijn ouders deden mee. Ze probeerden het, vielen terug, probeerden het opnieuw. Je zag hoe moeilijk het was om te blijven geloven in iets wat nog geen resultaat liet zien.
En eerlijk is eerlijk…..ik voelde dat ook. Er zat altijd een klein stemmetje dat vroeg, wat als dit niet werkt?
Maar tegelijk was er iets anders dat bleef zeggen, kijk nog eens goed.
Langzaam begon er iets te verschuiven. Niet groot, niet spectaculair. Hij leek door te krijgen dat die knoppen ergens voor dienden. Dat ze betekenis hadden. Dat was genoeg om door te gaan.
We oefenden met wat voor hem vertrouwd was. Eten. Buiten spelen. Dingen die hij fijn vond, waar geen twijfel in zat.
Tot die ochtend aan de tafel.
Het was rustig. Gewoon een ontbijt zoals zovele. Ik ging naast hem zitten en vroeg of hij een boterham wilde. Hij keek naar de boterham, daarna naar mij.
Ik knikte en tikte op de groene knop.
Nog een keer.
En toen veranderde er iets.
Het zat in zijn gezicht. In de manier waarop zijn lichaam even leek stil te vallen en daarna juist ontspande. Alsof er ergens een verbinding werd gelegd die er eerst niet was.
Hij keek opnieuw.
En zonder aarzeling sloeg hij op de groene knop.
Het was een klein gebaar. Een tik op plastic.
Maar het voelde groot.
Alsof er een deur openging die al die tijd dicht had gezeten.
Ik hoorde mezelf iets zeggen wat waarschijnlijk leek op een juichkreet, voelde mijn handen klappen voordat ik het doorhad. Harm bleef ondertussen rustig doorgaan, drukte nog eens, alsof hij wilde bevestigen wat hij zojuist had ontdekt.
Hij had iets gevonden dat van hem was.
Een manier om te zeggen, ja.
Jaren later sta ik in een andere ruimte, met andere kinderen, maar hetzelfde gevoel van kijken en wachten op dat ene moment.
We gaan naar buiten. Het is zo’n moment dat altijd net iets te druk verloopt. Jassen die gezocht worden, mouwen die verdwijnen, kinderen die al bij de deur staan terwijl de helft nog moet beginnen.
Ik zie hoe snel het gaat. Hoe handen automatisch helpen, overnemen, oplossen.
En ergens schuurt dat een beetje.
Ik loop naar binnen, pak mijn jas en ga midden in de ruimte staan. De kinderen kijken op. Niet omdat ik iets groots doe, maar omdat ik het net anders doe dan ze verwachten.
Ik leg mijn jas op de grond, steek mijn armen erin en zwaai hem over mijn hoofd.
Even is het stil.
Dan zie ik het. Diezelfde blik die ik jaren eerder ook zag. Verwondering. Nieuwsgierigheid. De vraag zonder woorden, wat gebeurt hier?
Ik doe het nog een keer.
En dan bewegen ze. Kleine voeten die richting de kapstok gaan, jassen die van haakjes worden getrokken en op de grond belanden. Armen zoeken hun weg, mouwen werken niet altijd mee, maar dat lijkt niemand te deren.
Het duurt langer dan wanneer je het voor ze doet.
Maar het leeft.
Een paar dagen later staat Eva bij de deur. Haar vader is er om haar op te halen. Ze straalt, alsof ze iets bij zich draagt dat ze niet voor zichzelf wil houden.
Ze legt haar jas op de grond.
Doet het één keer.
Nog een keer.
En nog een keer.
Haar vader kijkt, half glimlachend en stapt naar voren. In één soepele beweging helpt hij haar in haar jas.
“Kom,” zegt hij, “dat duurt te lang.”
Het is zo’n klein moment dat je het bijna mist.
Maar Eva blijft even staan. Haar handen nog halverwege de beweging die ze zelf wilde maken. Iets tussen trots en teleurstelling in.
Dan loopt ze mee.
En ergens blijft het hangen.
Niet omdat iemand iets fout doet. Maar omdat het zo vaak gebeurt. Omdat we het allemaal wel eens doen.
We nemen het over.
Omdat het sneller is. Omdat het makkelijker voelt. Omdat de dag al vol genoeg is.
Maar in die kleine stukjes tijd, waarin iets nét wat langer mag duren, gebeurt precies wat er moet gebeuren.
Daar ontstaat het moment waarop iets klikt.
Zachtjes.
Bijna onzichtbaar.
Maar blijvend.
metopenblikopkinderen 